Utrechts GroenLinks-wethouder Lintmeijer heeft te lang het voordeel van de twijfel gehad. De belofte dat de groei van het autoverkeer in (maar vooral in en uit) de stad wordt aangepakt en dat daardoor de Utrechtse lucht schoner wordt, maakt hij niet waar. Integendeel, in het zgn. ambitiedocument Aantrekkelijk en Bereikbaar staat als doelstelling dat de economische kerngebieden, waaronder niet alleen het Stationsgebied maar kennelijk ook de binnenstad gerekend worden, optimaal voor de auto bereikbaar moeten blijven. GroenLinks heeft er notabene jarenlang voor gepleit de Utrechtse grachten autovrij te maken!

Op de openbare bijeenkomst van de Adviesgroep Schone lucht en Gezondheid presenteerde Lintmeijer 3 september de "Aanvullende maatregelen luchtkwaliteit". Wie het leest vraagt zich af of de wethouder er zelf nog in gelooft. De Adviesgroep reageerde er in elk geval zeer kritisch op. Het stuk bevat geen nieuws en lijkt vooral voor propagandadoeleinden te zijn opgesteld. Het valt te hopen dat Lintmeijer het stuk, voordat het de inspraak ingaat, grondig herziet.

Bij de boodschap dat er sprake is van dalende trends (wat de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide betreft), moet de kanttekening worden geplaatst dat er sinds eind 2008 sprake is van een recessie en daardoor van minder energiegebruik, transport en verkeer. Trekt de economie weer aan, dat zitten we weer minstens op het niveau van 2008. En de luchtverontreiniging in 2008 kwam volgens het RIVM overeen met die rond 2000.

Bij het verhaal dat er volgens de nsl-monitor in 2015 nog maar 3 knelpunten in de stad zijn, moet de kanttekening geplaatst worden dat de metingen die in 2011 in Utrecht hebben plaatsgevonden op verschillende locaties aanzienlijk hoger uitkomen en dat op verschillende vervuilde locaties geen metingen zijn verricht. Langs de Kinglaan (*) en de Graadt van Roggenweg is bijvoorbeeld niet gemeten. Overigens heeft de gemeente inmiddels erkend dat verschillende invoergegevens niet juist waren (bijv. dat bussen nergens stagnatie zouden ondervinden en dat soms slechts de halve wegintensiteit was ingevoerd).

Zeer kwalijk is overigens dat de gemeente beweert dat er tussen de berekende concentraties en de gemeten concentraties nauwelijks verschil is. Dat zou blijken uit een vergelijking die het RIVM heeft opgesteld. Dit is een zeer misleidende voorstelling van zaken. Nadat bleek dat veel meetnet concentraties een stuk hoger lagen kreeg het RIVM namelijk de opdracht om ze niet met de nsl-monitor concentraties te vergelijken, maar met speciaal voor de gelegenheid door het RIVM te berekenen concentraties (met hogere emissiefactoren!).

Het effect van de maatregelen die in uitvoering zijn wordt door Lintmeijer schromelijk overdreven en hoe dat effect berekend is kan of wil hij niet uitleggen. Dat zou blijken uit het verkeersmodel, maar wat er in dat verkeersmodel is gestopt om het te berekenen kan hij niet zeggen. Dat de aanleg van oplaadpunten, het stimuleren van de fiets, de aanleg van P + R voorzieningen, het verschonen van het gemeentelijk wagenpark en dynamische verkeersmanagement meer dan een symbolische bijdrage leveren aan het terugdringen van de luchtverontreiniging blijkt uit niets. Allemaal reclameretoriek.

De aanvullende maatregelen waar Lintmeijer nu mee komt zijn maatregelen die of een marginaal effect hebben (nog geen tiende van een microgram/m3) of op de korte termijn niet uitvoerbaar zijn omdat de vereiste wettelijke bevoegdheden ontbreken. Wil je vieze personenauto's weren uit de milieuzone, dan is daar immers een wijziging voor nodig van de wegenverkeerswet. Kortom: Lintmeijer biedt geen maatregelen die binnen de huidige collegeperiode bijdragen aan het terugdringen van de luchtverontreiniging, maar maakt zich wél sterk voor het behoud van de autobereikbaarheid van de economische kerngebieden, waaronder de binnenstad en het stationsgebied.

De "maatregelen" van Lintmeijer zijn of heel erg vaag óf niet uitvoerbaar omdat het wettelijk instrumentarium ontbreekt of ze zijn bedoeld voor de verre toekomst of er moet eerst uitgebreid inspraak en heel veel onderzoek plaatsvinden. De inspraak van Lintmeijer lijkt overigens niet bedoeld om er echt naar te luisteren, want met de inspraak op Aantrekkelijk en Bereikbaar (het opstellen van de gemeentelijke reactie heeft ruim een jaar in beslag genomen!) is niets gedaan. Inspraak is voor Lintmeijer kennelijk vooral een middel om concrete maatregelen voor zich uit te kunnen schuiven.

Sinds de oprichting van de Adviesgroep hebben zich meerdere gelegenheden voorgedaan, waarbij Lintmeijer het advies van de Adviesgroep had kunnen inwinnen. Dat heeft hij niet een keer gedaan. De invoergegevens voor de nsl-monitor werden in mei verstuurd zonder de Adviesgroep te raadplegen. De Adviesgroep werd niet betrokken bij de analyse en vergelijking van meetnetgegevens. Evenmin bij het opstellen van de Utrechtse monitoringsrapportage 2011 en Aantrekkelijk en Bereikbaar (de versie die in juli door raadscommisie werd besproken). Kortom, Lintmeijer luistert alleen naar zijn ambtenaren.

Als je bij Lintmeijer aankomt met kritiek op invoergegevens geeft hij niet thuis. De discussies over meten en rekenen vindt hij onbelangrijk. Over het verleden wil hij ook niet discussieren en over het concrete effect van maatregelen en over gezondheidseffecten ook niet. De meer technische inhoud van zijn beleid schijnt hem niet of nauwelijks bezig te houden, de discussie daarover gaat hij uit de weg. Hij zorgt er op die manier voor dat de programmamanager en de afdelingen Milieu en Verkeer vrij spel hebben en zich niets aantrekken van publieke politiek.

Lintmeijer begon in april 2010 veelbelovend. Het college had zich ten doel gesteld de groei van het autoverkeer aan te pakken en de EU-luchtkwaliteitsnormen gingen het college nog niet ver genoeg. We zijn nu ruim twee jaar verder en niemand gelooft meer dat de luchtverontreiniging en de groei van het autoverkeer binnen deze collegeperiode daadwerkelijk worden aangepakt, laat staan significant afnemen. Twee jaar inspraak en een een jaar overleg met Lintmeijer hebben niets opgeleverd. Willen bezorgde bewoners langs vieze straten nog iets bereiken, dan kunnen ze beter actie gaan voeren.

(*) de metingen vonden plaats op het Attleeplantsoen, ruim 40 meter verwijderd van de Kinglaan

Kees van Oosten