Klik hier voor een vergroting

Laatst las ik een artikel over de eerste Utrechtse kruidenbitter, maar dat bleek niet helemaal te kloppen. Toen ik het las herinnerde ik me al een kruikje kruidenbitter met de naam Baliekluiver. Op het etiket staat een tekening van een man die leunt over de reling van een brug met de Dom op de achtergrond.

De brug op de foto is de Zandbrug, aan de rand van Wijk C, en voor m'n gevoel is die baliekluiver ook een Wijk C-er. Op de lijst van bij- en spotnamen op Wikipedia, staat dat Baliekluiver een bijnaam is voor een inwoner van Utrecht. De bijnaam heeft niet echt een positieve klank, maar dat zie je maar weinig in die lijst.

Toch wordt de echte Utrechtse kruidenbitter al 130 jaar trots 'De Baliekluiver' genoemd. Het recept is al die jaren beheerd door familie De Rijk, zelfs het etiket is door een familielid getekend. Het wordt tegenwoordig verkocht in het wijnlokaal-slijterij De Zes Vaatjes.

Tegenwoordig kijken de baliekluivers naar de plezierboten, want er wordt niet zoveel meer op en om het water gewerkt. Om die groep van dienst te zijn heeft café Weerdzicht een klein terras aan de andere kant van deze brug. Zomers kunnen de mensen daar heerlijk naar het water en de voorbij varende bootjes kijken, met een koud biertje binnen handbereik. Ik heb er nog nooit een kruidenbitter gezien, en weet niet eens of het wel geschonken wordt in het café.

De natuurstenen rand van de brug is ooit ruw geweest. Nu kun je duidelijk zien waar de favoriete plekken waren van de baliekluivers. Het moet bijna boven het hoogste punt van de brug zijn. Boven het water, zodat je ook in de boten kunt kijken. Het zal bij andere bruggen wel ongeveer het zelfde zijn. Vooral boven het water en tussen de palen is de natuursteen het meest versleten. Op een enkele oude foto van een Utrechtse brug zie je ook mensen staan kijken op ongeveer dezelfde plek.

Op een pentekening van de Zandbrug uit 1832 zie je op precies de juiste plek een vrouw met een mand op haar rug lopen. Ze gebruikt de reling als steun om haar zware last te dragen. Het zal wel niet hetzelfde hek geweest zijn als op de foto, daarvoor is de Zandbrug nog te nieuw. Op de tekening is zo wie zo weinig van Utrecht te zien dat nog niet veranderd of vervangen is. De huidige brug zal niet ouder zijn dan het recept van de Baliekluiver.

Frans de Jonge