Koningsdag, dodenherdenking, bevrijdingsdag, Pim Fortuyn en moederdag. Het einde van april en het begin van mei zijn mij altijd wat veel van het goede. Nu zijn het dagen die je niet hoeft te vieren of gedenken: niemand die het je verplicht. Maar mijn geest laat zich niet stilzetten dus vooral rond 4 en 5 mei kijk ik het liefst naar alle oorlogsdocumentaires die met veel zorg en liefde voor ons zijn gemaakt.

Het meest getroffen was ik door het verhaal van Ben Ali Libi, de goochelaar uit het prachtige gedicht van Willem Wilmink. Professor Ben Ali Libi was de artiestennaam van Michel Velleman. Een doodgewone Joodse man. Getrouwd, twee kinderen en hard werkend voor een boterham met een beetje beleg. Voor de oorlog ging dat nog prima, maar daarna werd alles anders. Het is zeer twijfelachtig of dichter Wilmink wist dat hij schreef over een bestaande persoon. Maar nu weet iedereen dat Ben Michel was. En zelfs een achterkleindochter Michelle heeft ondanks dat hij in 1943 werd vermoord in Sobibor. Dat zijn zoon de holocaust overleefde is een lichtpuntje in een inktzwarte geschiedenis.

Ook Utrecht kent van die hele zwarte bladzijden in de oorlogsgeschiedenis. Vooral de dood van tien leden van de Binnenlandse Strijdkrachten bij het Rosarium aan de rand van het Wilhelminapark is er zo een. Nederland was al vrij, maar de meeste steden hadden nog geen bevrijder gezien. Ook in Utrecht duurde de komst van de Canadezen net een paar uur te lang. Toen de Polar Bears op 7 mei 1945 de Biltstraat opdraaiden waren de tien juist neergemaaid door de nog tot de tanden toe gewapende Duitsers. Het was BS-ers uitdrukkelijk verboden om de nazi-soldaten te ontwapenen. Maar wat doe je als je jong bent en na lange jaren onderdrukking weer de vrijheid proeft en ruikt. Mooier dan Jeroen Wielaert het in een korte documentaire doet, kan ik het niet vertellen.

Zaterdag zit ik met dezelfde Wielaert aan tafel over de Tour de France. Voor een filmpje van het parcours. Want nu de drukte van eind april en begin mei erop zit, koersen we hard af op de Utrechtse GrandDepart. Bij mij moet dat evenement nog gaan leven, maar als iemand dat kan aanwakkeren is het Wielaert wel.

Wouter de Heus


Deze column is eerder gepubliceerd in AD/Utrechts Nieuwsblad en op WouterdeHeus.nl.